LONDON: Muwaadin Ka Dhex Toosay Kulan Madaxweyne Siilaanyo ay Kacaan-yahanno Jaalliyadda Ka Tirsani Ku Qaabileen

“Maan moodaynin Reer-Somaliland inay Guulwadayntu heerkaas ka gaadhay, Waxan Shirka Keenay Waraaq Ingiriisi ah, oo uu Wasiir Khaarajigiisu Qoray Hase Yeeshee Waa La Igu Shimbiro Waaqleeyey”

***********

“Wasiir Geeljire Wax Kaleba Kama Hadlin ee Wuxuu Sheegay In Aanay Cidi Dhegeysanin Waxa ay Sheegaan”

****************

“Madaxda waa in la ixtiraamo, waraaqda ninkaasi sitto, waxa ku qoran lama hubo, wixii dhaliil ah ee Wasiirkayga ku socdaa Aniganna Wuu igu Socdaa, Wasiirkaygana si Buuxda Ayaan Ugu Kalsoonahay Abidkiina….”

 

London (Hubaal)- Madaxweynaha Somaliland Md. Axmed Maxamed Maxamuud (Siilaanyo) ayaa si aadag u difaacay Wasiirkiisa arrimaha dibedda Dr. Maxamed Cabdillaahi Cumar oo qaar kamid ah Qurba-jooga Somaliland Dhaliileen Siyaasaddiisa, iyaga oo ku tilmaamay in uu Siyaasad aan ka turjumayn waaqica ku metelo qaranka iyo ummadda Somaliland. Kulan uu Madaxweyne Siilaanyo iyo Weftigiisu la yeesheen xubno kamid ah Jaalliyada Somaliland ee dalka UK habeen hore ayaa qaar kamid ah dadkii ka qayb galay waxa ay dhaliilo hor leh hor dhigeen Madaxweynaha, isla markaana isu barbar dhigeen guullaha iyo boogaha in la dhayo u baahan ee xukuumaddiisa ku taalla. Kulankan oo ka dhacay Hotelka Sheraton ee ku yaalla degmada Park Lane ee galbeed ee magaalada London waxaa soo qabanqaabiyey qaar kamid ah xubnaha jaalliyadda ee taabacsan Madaxweynaha iyo xisbiga KULMIYE, waxaana ku wehelinayay oo kala qayb galay Madaxweynaha Wasiirro ay kamid yihiin wasiirka Arrimaha Dibbeda Maxamed Cabdillaahi Cumar, Wasiirka Kalluumaysiga Cabdillaahi Jaamac Cismaan (Geeljire), Wasiirka qorshaynta Dr. Sacad Cali Shire, iyo xubno kale oo Xeer ilaaliyaha guud ee Qaranku ka mid yahay. Kulankan Casho sharafta ahaa oo aan haba yaraatee loo ogolaan Warbaahinta, markii uu dhammaadayna Weftiga Madaxweynuhu ka soo saaray war murtiyeed lagu sheegay in xog-waraysiga labada dhinac iyo jawigii uu ku dhammaaday, ayaa haddana wararka xog ogaalka ah ee aanu ka helayno halkaasi waxa ay sheegayaan in uu kulanka ka dhex toosay Aqoonyahan reer Somaliland ah kana mid ahaa Mujaahidiintii dalka u soo naafawday, kaasi oo siyaasad ahaan duray isla markaana damqay nabarro siyaasadeed oo uu sheegay in wasiirka khaarijigu u geystay qaranka, Hadalkaasi mujaahidka ayaa la sheegay in Madaxweyne Siilaanyo Xamili waayay inuu ka aamuso isago oo si adag uga jawaabay isla markaana difaac la barbar yimid wasiirkiisa oo uu sheegay in uu aad ugu kalsoon yahay.

Aqoonyahan Maxamed Haaruun Biixi oo Ka Dhex Toosay Shirka

Aqoon yahayn Maxamed Haaruun Biixi oo kamid ahaa Xubnihii ka qayb galay kulanka Madaxweynaha isla markaana ka mid ahaa mujaahidiintii laxaadkooda ku waayey halgankii SNM ayaa Madasha ka jeediyey hadal dhaliyay in xubnahii Xukuumaddu ay buuq iyo sawaxan bilaabeen xamilina kari waayeen qodobo iyo tallooyinka Maxamed Haaruun madasha ka jeediyey. Haddaba Maxamed Haaruun laftigiisa ayaa qoraal uu soo gaadhsiiyey warbaahinta oo uu kaga hadlaayo dhacdadaasi wuxuu ku yidhi sidani:

“Kulankii Madaxwayne Siilaanyo iyo kalmadihii aan boobay!

Ma maqli jirteen cabashooyin ah, “Madaxwayne Siilaanyo iyo shacabkiisa dad muraad leh baa u dhexeeya?” Wixii la sheegoba wax uun baa ka jira. Eedayntaas oo nool aniga ayaa u soo joogay. Shir dhan, oo guulwadayn iyo hees walwaaleed uun laga qaadaayo, oo dadwaynihii in hal qof ka hadlo la diiday baan tagay, kadibna hadalkii baan boobay. Oo maxaan u booby waayay ma jid kale ayaa ii furnaa. Wax kastaaba way dhacaan ee bal ila wadaaga siday wax u dhaceen!. Xalay (Habeen Hore) (13 Feb, 2013), waxan ka qayb galay kulan loo qabtay Madaxwaynaha Somaliland, Mudane Siilaanyo iyo xubno door ah oo la socday. Laba maalmood ka hor baa na loo sheegay in 7:00 fiidnimo, Hotel Sheraton Madaxwaynuhu dad kooban oo labaatan aan ka badnayn kula kulmaayo, talo-na waydiinaayo. Arrintii sidii uma dhicin ee dad ka badan labaatankii, iyo warbaahinta oo aan la filaynin baa yimid. Waftiga Madaxwaynaha oo aad u soo daahay baa soo galay iyadoo markaas wakhtigii hotelka la kiraystayba uu gabaabsi ku dhawyahay, wax cudurdaar ahna ma bixinin. Madashaas goob-joog baan ka ahaa. Horeyba shirkii baa laga furay. Shirka waxa furay nin magaciisa la iigu sheegay Xariir. Koleyba intaan maqlaayay ama la kulmay hadal-qaybiye ama hoggaamiye shir wuxuu ahaa ninkaasi midkii iigula liitay. Wuxuu judhiiba ku margaday oo sixi waayay magacii Madaxwaynaha, waxoogay baana lagu qoslay, loona saxay. Haddana Wasiirradii midkood ayuu is yidhi dadwaynaha u sheeg, kiina wuu garan waayay magaciisii. Kolkay talo halkaas maraysay, ayaa waftigii go’aansadeen inay iyaku dadka isu sheegaan, oo nin waliba ka uu yahay tilmaamo. Waa laga gudbay, ninkii Mr Xariir wuxuu hadalkii siiyay dhawr qof oo si foolxun u guul wadeeyay. Isaga qudhiisu guul-wadaynta dhinac buu ka waday oo mar kasta oo fursad uu u heloba hadal guulwadayn ah buu sheegaayay. Hadalkii haddana wuxuu siiyay nin lagu magacaabay Maxamed Yoonis oo la ii sheegay inuu Wasiir ku xigeen mar ka ahaa Wasaaradda Khaarajiga. Mr Yoonis, oo sababtu waxay ahaydba, codka hadalkiisa oohin laga dareemaayay bilawgii, ayaa hadalkii cabaar haystay. Isaga iyo Xariir oo hadalka u dhiibayba waxay si badheedh ah u sheeg-sheegeen hadal laga wada dhadhansaday durid Xasan Ciise loola jeedo. Dadka badankoodu hadalkaas ma jeclaysan, qaar u sacabiyayna waa jireen. Mr Yoonis weerarkii uu Xassan Ciise ku qaaday waxa u raacaayay ammaan uu u jeediyay Wasiirro dawladda ka mid ah sida Wasiir ka madaxtooyada (Xirsi), Khaarajiga, (Cumar), iyo Madaxwaynahaba. Maan moodaynin Reer-Somaliland inay Guulwadayntu heerkaas ka gaadhay. Waan yaabay dhab ahaan. Hadmaa dadkii sidan u doorsoomay? Baan hoos isu waydiiyay. Mr Yoonis wuxu malaha ka dareen qabay in nimankaas Wasiirrada ah dhaliilo badan had iyo jeer loo jeediyo, waxaanu isku dayayay qiyaastaydii, inuu daafaco, waan se hubaa inaanu halna u tarin. Intaas kadib, Wasiiro, xildhibaano, iyo nin la ii sheegay inuu Xeer-ilaaliyaha Somaliland yahay baa iska wada daba hadlay, dhamaantoodna hal waddo ayay haysteen. Way cawdeen dhamaantood, waxaanay sheegeen in maamulka dhaliilo uun loo jeediyo, oo waxay qabtaan baa an indho loo lahayn. Mid kastaaba hadal noocaas ah oo cabasho ay saldhig u tahay buu jeedshay. Xildhibaan magaciisa lagu sheegay Cali-mareexaan, oo sidaan dareemaayay, ugu aftahansanaa ayaa sheegay inay malaha cilladdu tahay iyaga (dawladda) oo aan si wacan wax-qabadkooda u sheeg-sheegi aqoonin. Wasiir Geeljire oo hadlay isagu wax kaleba kama hadlin ee Xildhibaankii ka horeeyay (Cali-mareexaan) ayuu ka daba tagay warkiisii, waxaanu tilmaamay inay sheegi yaqaaniin waxooda, laakiin aanay cidi dhagaysanaynin. Riwaayad uu sheegay in waa hore la dhigay, oo Sooraan uu jilaa ka ahaa buu noo soo qaatay, riwaayad se cidi uma fadhiyin. Isku soo wada duuboo, aniga malahayga, kooxdii Siilaanyo hortiis shirka ka hadashay, ee dadka caajisiyay dhamaantood wax macno leh kama hadlin. Madaxwayne Siilaanyo oo ay ugu dambaysiiyeen, wakhtigana ka rideen ayaa ugu hadal wacnaa dhab ahaan. Hadal badan ma odhanin, lakiin hadal micno leh buu yidhi. Wuxu sheegay inay wax qabteen, dhaliilo na ay jiraan, macsuum na aanay iyaku ahayn. Wuxu tilmaamay in la dhaliilaa ay dhaqanka dimuquraadiyadda ka mid tahay, diyaarna ay u yihiin. Wuxuu sheegay inay dawladda ingiriisku kala hadashay shirka London lagu qaban doono ee Soomaaliya, ayna ka tashan doonaan xilliga munaasibka ah. Kolka loo eego Siilaanyihii xiliyadda qaarkood, hadalkaasi mid kooban buu ahaa, hadal se macno leh buu ahaa.

Intaas kadib maxaa dhacay?

Kooxdii shirka maamulaysay waxay si ku talagal ah ugu dadaalaayeen, ama ka dadaalayeen, inaanay dadka shirka yimid hadalka fursad u helaan oo wakhtigu sidaas ku dhaco. Waxa muuqanaysay inaanay doonaynin in su’aalo waftiga la waydiiyo, ama faallo cidi bixiso. Intii hadallada “Guul-wadaynta” ahi socdeen, ayaa dadka waraaqo yaryar loo qaybshay, si cidii su’aal qabtaa ugu qorto. Habkaas marar badan baa horey loo isticmaalay, su’aalaha aan la jeclaysanin na, waa la iska tuuraa uun. Sidaas darted, cidiba badiyaa ma xiisayso inay su’aal qorto. Kolkii ay xaajo halkaas maraysay, Madaxwaynihii na hadlay, wakhtigii shirkuna gabagabo ku dhawyahay, dadkiina niyad jabsanyihiin oo aanu hal qof dareemadii bulshada iyo waayihii taagnaa ka hadlin, ayaan anigu qof ahaan go’aansaday inaan hadlo fasax la’aan. Waan u badheedhay taas dhab ahaan, maxaa yeelay jid kale oo ii furaniba ma jirin. Masaafo gaadhaysa 200 mayl anigu uma soo soconin inaan hadallo iska faaruq ah iyo guulwadayn soo dhagaysto. Waxan u imid, dadka badankooduna u yimaadeen, inay dareenkooda dhabta ah cabiraan hadayba Madaxwaynihii fursad u heleen. Waxay u yimaadeen, inay Madaxwaynaha ugu hambalyeeyaan wixii u qabsoomay, wixii ka qaloocdayna u tilmaamaan. Waxay kooxdii shirka wadday ii soo direen nin ka mid ah iyaka oo iga codsaday inaanan hadlin, laakiin ma yeelin. Hadal dhib leh ba maan u soconin, waxaanan fahmi waayay sababta aan loo doonaynin inay cidiba afka furto. Waa yaab saw maaha? Anigu kolkii aan istaagay, ee hadalka bilaabay, salaam kadib, waxan madaxwaynaha ku hambalyeeyay darajooyinkii ciidammada ee dhawaan uu bilaabay. Waxan sheegay, oo saxna ah, inay arrintaasi ahayd mid dhinaca saxda ah loo qaaday, labaatan sanona ay sabab la’aan u taagnayd. Waxan sheegay in sababta arrintaas loo dhaqaajin waayay ay karti daro, iyo asbaabo kale oo liita, oo ay ka mid tahay qabiilkee darajooyinka la bixiyo badsan doona, iyo kee yaraysan doona darted ahayd. Waxan sheegay, ilayn inaan guulwadeeyo isuma taagine, in Somaliland ay cillad wayni haysato, cilladaasuna ay tahay inaan wixii qaldan la isu sheegin. Waxan sheegay, in kooxdaas isaga la socota oo dhami ay ku dadaalayaan inaan dadka shirka joogaa wax hadal ah odhanin. Waxan sheegay inay dadkani dalka la leeyihiin, sidiisa oo kalena lexejeclo wadanka ka hayso. Waxan sheegay dhaliil sheegistu inay ummadaha dhisto, dhaliil sheegis la’aantana lagu dumo, oo tii Maxamed Siyaad ee isagu (Madaxwaynuhu) uu goobjooga u ahaaba ay sidaas ku duntay. Waxan sheegay in dhibaatooyinka dawladiisa haysta ay ugu wayntahay, siday aniga ila ahayd, gaabisnimadda Wasaaradda Khaarajiga. Waxan sheegay, oo shirkana keenay, oo qaybo ka mid ahna meesha ka akhriyay, waraaq Ingiriisi ah, oo uu Wasiir Khaarajigiisu dhawaan (January 29, 2013) qoray. Waraaqdu waxay sheegtay inay Somaliland ku ‘fashilantay’ inay kashifto wax cadayn ah oo taageeraaya talooyinkii dhinaca amniga ee dhawaan dawladda ingiriisku bixisay. Kalmadda “Fashilka ama failure” oo Wasiirku uu adeegsaday ayaa hadalkiisa micnihii uu ka watay mooyee mid kale u yeeshay, foolxumo dhacday baanay ahayd. Kolkaan halkaas maraayay, ayaa la igu shimbiro-waaqleeyay, shirkiina qasmay. Inyar oo doonaysay inaanan hadalka sii wadin, iyo in badan oo lahayd wad hadalka ayaa loo qaybsamay, labada kooxoodna way qaylinaayeen. Waxba se igama galin “Kol hadaan ka gabyay, go’aygiina ka qaatay.” Waa halkii Nuur-laangadhee. Waxan ka xumahay inay iga dhex galeen talada qaybtii ku saabsanayd Xassan Ciisaha ay meesha hadalada u marinaayeen, oo aan jeclaa inaan ku idhaaho, Mr Madaxwayne, kolka aad Hargeysa ku noqoto, ninkaas Xassan ah adigu qof ahaan baabuurkaaga qaado oo gurigiisa ugu tag, arintana xalkeeda doon oo warbaahinta fariimo ha u marinin, cidna ha u dirin. Laakiin mabay igu simin guulwadayaashii meesha bash-bash lahaa.

Fal-celintii Madaxwaynaha!

Kolkay halkaas maraysay, cabaar kadib baan fadhiistay, hadalkiina waxa qaatay Madaxwaynaha. Madaxwayne Siilaanyo wuxu u holladay kalmaddo kooban oo Wasiirkiisa uu ku daafacaayo, garna wuu u lahaa kolka dhinac laga eego. “Madaxda waa in la ixtiraamo, waraaqda ninkaasi sitto, (Waa aniga ninku, magacayga ayaanan u sheegay Madaxwaynaha, waanu isticmaalay), waraaqda uu Maxamed Haaruun sitto, oo aan filaayo inaanu akhriyin, (waxan u sheegay inaan akhriyay), waxa ku qoran lama hubo, wixii dhaliil ah ee Wasiirkayga ku socdaa, anigana waa igu socdaa, wasiirkaygana si buuxda ayaan ugu kalsoonahay, abidkiisna wasiir buu ahaanayaa.” Ayuu Madaxwaynuhu si cadho ka muuqato ugu tiraabay. Wasiirkiisa Khaarajigu wax la daafaco waa ka culusyahay xaalkiisu sida runtu tahay, inuu Madaxwaynuhu meesha uun kaga baxaayay, iyo inuu dhab ahaan ninkaas si buuxda ula hayo ma garanaayo. Wakhtiga ayaa sheegi doona. Dadka qaarkood baa ku dooda Wasiirkani inaanay cidiba shaqo qaran u diranin, wixii loo dirtayna uu ka adagyahay, laakiin wali doodaasi aniga igama daadagin. Sidaas oo ay tahay, waxan horey u maqlay, in dad waxgarad ah, oo Madaxwaynaha ehelkiisa ahi ay talo mar ugu tageen, una sheegeen inuu Wasiirkiisa Xirsi iska fogeeyo sababo dantiisa iyo midda qarankuba ku jirto, waxaanan maqlay inuu soo diiday. Tii waagaas iyo middan habeen hore ayaan isu geeyay. Waxan sidoo kale xasuustay Waraaq aan mar akhriyay, oo talo qiimo gal ahi ku qornayd, oo qoraaga Maxamed Baashe uu ayaamihii Madaxwayne Siilanyo la doortay hawada u mariyay. Waraaqdaasi qodobadii badnaa ee ay xambaarsanayd waxa ka mid ahaa mid Madaxwaynaha xasuusinaayay inuu waagii Qaaxo (ayaamihii SNM ta) rakaab (asxaab) aan wacnayn isku xeeri jiray, ayna tahay inuu dhaqankaas markan bedello kol hadii aanay meeshu jabhadnimo ahayn, oo ay qaranimo tahay. Waxyaalahaas kolkaan isu geeyay, waxan is leeyahay Wasiir Khaarajigu wuxu haystaa bii’ad u saamaxaysa inuu wixiisii iska walaaqdo, oo talada umadda hadba gidaar kula dhaco. Aan dhawrno mustaqbalka” ayuu Maxamed Haaruun ku soo koobay qoraalkiisa.

Waa Kuma Maxamed Haaruun Biixi?

Maxamed Haaruun wuxuu ka mid ahaa halgamayaashii ururkii SNM qaybtii miino saarka, waa aqoonyahan cilmiga siyaasadda iyo xidhiidhka caalamiga (International Relations and Political Science) ka haysta jaamacadda Derby University ee dalka ingiriiska oo ka mid ah jaamacadaha ugu waaweyn ee dhinaca siyaasadda iyo xidhiidhka caalamiga ah lagu barto dalka ingiriiska oo madax badan oo dunida ka taliya ka baxeen, wuxuu sannadkii 2010-kii ka mid ahaa ergadii qaramada midoobay ee loo diray xallinta iyo kormeerka muranka dhinaca xadka ee u dhexeeyey dalalka Nigeria Iyo Cameroon, isagoo warbixin ka qoray wuxuu la taliye u ahaa Dawladda hoose ee magaalada Shefield ee waqooyiga dalka ingiriisa. Maxamed Haaruun wuxuu sannadahii 90-naadkii isagoo gacmahiisa kaga guraya miinooyinkii faqashtu dhigtay Somaliland ay miino kaga qaraxday indhahiisa isagoo labadiisa indhoodba ku waayey, dhawaan wuxuu ahaa xoghayaha arrimaha dibada xisbiga UCID oo uu xilka iska casilay dhawaan, wuxuu dhalasho ahaan ka soo jeeda caasimadda Somaliland ee Hargeysa.

 

Advertisements

U dhaaf Halcelis

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Beddel )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Beddel )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Beddel )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Beddel )

Connecting to %s